بهزيستي نيازمند خانه تكاني است

به منظور آغاز بحث ، توضيح در خصوص خدمات و وظايف سازمان بهزيستي به نظر ضروري مي رسد.بررسي ها نشان مي دهد كه عموم شهروندان ، داراي برداشتي كليشه اي و محدود از سازمان بهزيستي و وظايف آن بوده و خدمات سازمان را محدود و منحصر به حوزه معلولين و فرزندان بي سرپرست، مي دانند. در حاليكه حوزه خدمات رساني سازمان بهزيستي، حوزه خدمات حمايتي بوده و طيفي گسترده از خدمات رساني به كودكان، معلولين، زنان سرپرست خانوار، آسيب ديدگان اجتماعي، توانمندسازي معتادين، خدمات رساني به سالمندان و غيره با رويكردهاي چهارگانه پيشگيري، توانبخشي ، اجتماعي فرهنگي و مشاركتي را شامل مي شود. با چنين سطح پوشش و تنوع خدمات رساني سازمان بهزيستي و همچنين شرايط ويژه اي كه دولت تدبير و اميد ، اقدام به پذيرش مسئوليت نموده است، نقد منصفانه كاستي هاي گذشته، مسلما تسهيل كننده مديران آينده جهت خدمات رساني موثرتر و راهگشا به آينده اي بهتر خواهد بود.

 

-وضعيت برنامه ريزي راهبردي و ارزيابي عملكرد: برنامه ريزي سازمان بهزيستي در چند سال اخير تا حد زيادي تابع و مبتني بر برنامه راهبردي برون سپاري شده اي است كه فاقد جامعيت و مانعيت لازم و غير پاسخگو به نيازهاي چنين سازماني است.اصرار بيش از حد بر عدم اصلاح واقعي برنامه راهبردي اوليه و طراحي و تدوين برنامه هاي پايين دستي و عملياتي بر چنين چينش اشتباهي، بسترساز ملموس شدن تدريجي كاستي ها شده است. با توجه به استفاده سازمان بهزيستي از چنين برنامه اي، متاسفانه سامانه ارزيابي عملكرد سازمان(با تاكيد بر شاخص هاي بيست گانه ارزيابي عملكرد اختصاصي) دچار مشكل گرديده است. تا جايي كه حداقل 15 مورد از شاخص هاي مورد استفاده،غير روا و پايا مي باشد.

 

-وضعيت تمركز بر رويكرد هاي جامع و الگوهاي توسعه اي: بررسي ها نشان دهنده اين واقعيت است كه سازمان بهزيستي فاقد رويكرد جامع توسعه اي در روند خدمات رساني متناسب با انتظارات قابل تعريف از يك سازمان حمايتي بوده و اين كمبود، بستر را براي حركت سليقه اي يا حركت غير جامع فراهم كرده است. چنين آسيبي ،تداعي گر و ارايه دهنده تصوير سازمان هزار پروژه از بهزيستي است. آسيبي كه با ابتلا هر سازماني بدان، به هيچ وجه نمي توان انتظار چالاكي سازماني داشت.

- وضعيت نظارت ، بازرسي و پاسخگويي به شكايات : در سازمان بهزيستي بدليل حجم وسيع فعاليت ها و تنوع خدمات رساني ، نيازمندي به طراحي و وجود سامانه نظارت و بازرسي قوي وجود دارد. اين در حالي است كه سامانه حاضر به دلايلي نظير كمبود نيروي تخصصي، عدم تعريف شاخص هاي نظارت و بازرسي متناسب با نوع طرح ها و برنامه ها و يا عدم جامعيت شاخص ها، نيازمند تغيير رويكرد و نيازمند حمايتي همه جانبه مي باشد. ضعف نظارت در برخي موارد باعث ايجاد نقاط تاريك يا مسئله داري شده كه بنابر دلايل كارشناسي و حرفه اي نمي توان توضيح بيشتري در خصوص آنها داد.

- وضعيت همراستايي با تكاليف برنامه پنجم توسعه : در برنامه پنجم توسعه كشور بندها و موادي چند بر سازمان بهزيستي تكليف شده كه در اين ميان، بندها و موادي همانند قسمت اول ماده 27 ( مساعدت هاي اجتماعي پايه شامل خدمات حمايتي و توانمندسازي در قالب نظام جامع تامين اجتماعي چند لايه)، بند الف ماده 39 (طراحي نظام سطح بندي خدمات حمايتي و توانمندسازي) ، بند بماده 39 (اجراي برنامه هاي توانمندسازي و خروج ساليانه حداقل 10% از پوشش حمايت هاي مستقيم شامل تامين مسكن ، اشتغال پايدار ، تامين جهيزيه ، آموزش مهارت و ...)، بند ج ماده 39 (تامين حق سرانه بيمه اجتماعي زنان سرپرست خانوار ـ افراد بي سرپرست و معلولين نيازمند) ، ماده 43( ساماندهي و اعتباربخشي مراكز مشاوره متناسب با فرهنگ اسلامي- ايراني)، بند ن-3 ماده211 (رفع مشكل معيشتي خانواده هاي زندانيان بي بضاعت)، ماده 230(مشاركت در تدوين و تصويب برنامه جامع توسعه امور زنان) و برخي بندها و حوزه هاي ديگر، چندان مورد توجه قرار نگرفته و نوعي زاويه گيري فعاليتي از برنامه پنجم توسعه در آنها مشهود است.

-        وضعيت پوشش دهي به مخاطبين و متقاضيان دريافت خدمات: حجم وسيعي از خدمات ارايه شده توسط سازمان بهزيستي بنا بر دلايلي چند، داراي پشت نوبتي بوده، پوشش بسياري از خدمات پايين تر از حداقل استانداردهاي بين المللي است و ارايه برخي از خدمات فاقد حداقل توجيه لازم تلقي شده و بيشتر شبيه نوعي جور كردن جنس در سوپرماركت مي ماند(خصوصا از نظر سطح اثربخشي خدمات ارايه شده). بعنوان مثال درصد پوشش دهي خدماتي به زنان سرپرست خانوار ،كودكان مشمول استفاده از خدمات مهدهاي كودك،سالمندان نيازمند پوشش پذيري و استفاده از خدمات سازمان، معلولان نيازمند استفاده از خدمات توانبخشي، جمعيت هدف نيازمند خدمات پيشگيري از كل جمعيت متقاضي يا نيازمند دريافت خدمات، در غالب موارد زير 25 درصد قرار داشته و متاسفانه در برخي موارد شاهد ظاهرگرايي و ارايه آمارهاي نادرست(نه از نظر تعداد بلكه از نظر واقعيت اثرگذاري ها) در روند خدمات رساني سازمان هستيم.

-وضعيت رضايتمندي كاركنان از دريافتي ها: بغير از كاركنان ستادي سازمان ، ساير كاركنان سازمان از سطح پايين دريافتي ها شكايت داشته و آن را عاملي جهت كاهش انگيزه كاري مي دانند. درد آورتر از مسئله حداقل دريافتي ها، تبعيض ايجاد شده بين كاركنان حوزه هاي ستادي و استاني و شهرستاني است كه در سازمان وجود دار.

-وضعيت توانمندسازي نيروي انساني: سازمان بهزيستي در حوزه توانمندسازي نيروي انساني در حد مناسبي ظاهر نشده و گرايش بالاي سازمان به برگزاري صرف دوره هاي آموزشي، مي تواند شائبه معادل پنداري توانمندسازي كاركنان با برگزاري دوره هاي آموزشي را در ذهن متبادر كند.بحث ضعف سرمايه اجتماعي در سازمان و شرايط خاص اخلاق سازماني نيز مباحث ديگري هستند كه جاي دارد بشكل خاص مورد توجه قرار گيرد.

-  وضعيت تصميم گيري و تصميم سازي مديريتي: بشكل تاريخي سازمان بهزيستي كشور از مشكلي بنام تصميم سازي و تصميم گيري متمركز و محفلي در رنج بوده و هست.اثرات مخرب اين آسيب بحدي است كه ردپاي برخي از افراد در كوچكترين و بزرگترين فعاليت هاي سازماني قابل ملاحظه بوده و جاي خالي يا حضور محدود شده جمع زيادي از كارشناسان را مي توان به راحتي احساس كرد.

-  وضعيت تركيب تخصص هاي فعال در مديريت سازمان بهزيستي: سازمان بهزيستي بشكل تاريخي از پزشك محوري در رنج بوده است. شايد عامل ايجاد اين نقيصه در سازمان بهزيستي را بتوان منتصب به گذشته تاريخي آن و استقرار سازمان در زير بخش بهداشت و درمان و خدمات رساني صرف در حوزه توانبخشي به معلولان دانست.اين رويه فعاليتي، متاسفانه با توجه به شرايط زماني اصلاح نشده و سازماني فعال در حوزه هاي حمايتي را بشكلي افراطي درگير بحث پزشك محوري( دكتري عمومي) نموده است. سازماني كه با توجه به اهداف خود مي بايست داراي رويكرد اجتماعي اقتصادي و شايد با توجه به الزامات فعلي جامعه، داراي رويكرد اقتصادي اجتماعي باشد، مبتلا به گرايشات بالا به بحث پزشك محوري است.اثرات تخريبي اين آسيب بحدي جدي است كه سازمان فاقد رويكردي علمي اجرايي يكپارچه نسبت به حوزه حمايتي، بحث رفاه ، توانمندسازي، ظرفيت سازي و مواردي همانند در جريان خدمات رساني تخصصي شده و بسياري از موقعيت هاي فرابخشي و اجتماعي اقتصادي نافع به حال مددجويان را از دست مي دهد.

-  وضعيت سامانه هاي آماري سازمان : با وجود بالا بودن قابليت هاي نرم و سخت افزاري سازمان بهزيستي خصوصا در طراحي و بهره مندي از بانك هاي اطلاعاتي، سامانه داده هاي آماري سازمان فاقد روايي و پايايي لازم بوده و اين امر، مي تواند بسترساز سو استفاده ها و يا خدمات رساني ناكارآمد باشد. مهمترين دلايل چنين آسيبي را مي توان در كمبود نيروي انساني در سطوح عملياتي، كمبود نظارت بر روند گزارش دهي و ثبت داده ها و كاهش احتمال ثبت داده هاي غيرمستند، عدم تعريف فرآيند براي برخي از فعاليت ها و ثبت سليقه اي داده ها و مواردي همانندآنها دانست.

  -  وضعيت فعاليت درحوزه هاي فرابخشي: با وجود آنكه سازمان بهزيستي از جمله سازمان هاي داراي بيشترين حجم تفاهم نامه با دستگاه هاي مختلف است، متاسفانه شاهد حداقل استفاده هاي ممكن از ظرفيت هاي ايجاد شده مي باشيم . بنظر مي رسد روحيه محفل گرايي تاريخي حاكم در حوزه مديريت سازمان، تا حدزيادي مانع فرآيندگرايي در ارتباطات بين و فرابخشي باشد.

-وضعيت برنامه ها و اقدامات مربوط به جذب مشاركت ها : در دنياي جديد، سازمان حمايتي موفق سازماني است كه از توانايي هاي لازم در جلب و جذب مشاركت موثر، برخوردار باشد. اهميت اين مهم بحدي است كه در حال حاضر، مشاركت از رويكردهاي سنتي خارج شده و تبديل بنوعي صنعت گرديده است. در اين بين سازمان بهزيستي، متاسفانه فاقد رويكرد جامع به بحث مشاركت هاي مردمي بوده و از آن مهمتر سامانه موجود، از قابليت هاي لازم براي وقوع فسادهاي احتمالي برخوردار است. ناهماهنگي در جلب و جذب مشاركت ها توسط مراكز و موسسات خيريه ، عدم وجود سامانه رصد يكپارچه بر مشاركت هاي جذب شده، كم توجهي به تعريف سياست هاي جامع در جذب و جلب حمايت هاي مردمي، كم توجهي به استفاده از ظرفيت هاي قانوني براي جلب و جذب مشاركت هاي مردمي و .... ، نمونه هايي از مصاديق چنين نقاط ضعفي است.

-وضعيت تعادل منطقه اي(نگاه آمايشي) و توجه به نقاط محروم : رويكرد انفعالي و غيريكپارچه در روند خدمات رساني تخصصي و كم توجهي به بحث تفاوت ها، حساسيت ها و نيازمندي هاي منطقه اي در روند خدمات رساني، باعث شده است كه سازمان بهزيستي تبديل به سازمان خدمات رسان به گروه هاي مخاطب آشكار شده و سطح دسترسي به خدمات سازمان توسط همه مخاطبين و همه مناطق، يكسان نباشد. در اين بين، مخاطبين پنهان،مخاطبين داراي محدوديت هاي ارتباطي با سازمان، مخاطبين ساكن در مناطق كمتر توسعه يافته و محروم، مخاطبين كم اطلاع از حقوق خود و مواردي همانند ، فراموش شده و اين پديده، بستر را براي توزيع نابرابر و قطبي حمايت ها فراهم آورده است.

موارد فوق تنها بخشي از بندها و مصاديق بازنگري و خانه تكاني در سازمان بهزيستي است. در اين بين دور از انصاف خواهد بود كه فرد يا افراد خاصي را مسبب و مسئول چنين وضعيت ناكارآمدي دانسته و مشكل تاريخي يك سازمان را به حساب مديريت در دوره اي خاص بگذاريم. اميد مي رود دولت تدبير و اميد ، با دستور كار قرار دادن و در پيش گيري رويكردي فعال، اقدام به بازنگري اساسي در برنامه ها، انتظارات و حمايت هاي مورد نياز از اين سازمان نمايد.

 

مطالب فوق برگرفته از سايت بولتن نيوز، با كد مطلب 163695 مورخ 1392.5.30 مي باشد.

آدرس سايت اخذ اطلاعات: http://www.bultannews.com   .

 

برخي از كامنت  هاي مخاطبين(تا تاريخ 1392.10.8):

من يكي از مدد جويان سازمان بهزيستي هستم.نه خدماتي ديديم از اين سازمان نه احترامي به ارباب رجوع هست نه سر و سامان درستي داره . مديريت بسيار ضعيفي داره اگر هم كاري داشته باشي اونجا آنقدر پاس كاريت ميكنن كه خدا ميدونه. 4-  10+

مطالب درخور توجهی بود جا دارد مسئولین به مسائلی که در این سازمان میگذرد حساسیت بیشتری نشان دهند. 0-   13+

بنظرم سازمانهائی که با اقشار آسیب پذیر در ارتباطند باید در برنامه ها و هزینه کردهایشان دقت بیشتری بخرج دهند که مدیون این افراد نباشند 1-    8+

از نظر علمی و واقعیات حاضر اجتماع، مطلب جامع، جذاب و مناسبی بود. 0-    9+

فردي كه در زمان مديريتش در استان تهران، هيچ مديري را عوض نكرد و با كادر قبلي كار كرد، چطور مي تونه مدير خوبي باشه. اين بنده خدا حتي نمي دونست كه بايد رئيس دفتر ، راننده و معاون هاشو در ابتدا تغيير بده تا بذارن كار كنه؟ آيا چنين فردي را مي تونيم مدير تيزبين بدونيم. بهتره اونو مدير ايده ال گرا .  بدونيم پاسخ به يك كامنت

جناب آقای دکترای ترویج کشاورزی، عضو محترم ستاد انتخاباتی مهر احمدی نژاد که با فرزندان آقای احمدی نژاد و مشایی فعالیت می کردی ، تخریب زحمات یک سازمان خدمت گذار صرفا به این دلیل که با مدرک کشاورزی نتوانستید مدیر کل استان تهران بمانید با اصول رفتار انسانی مغایر است 16-   2+

 مثل اينكه نويسنده مقاله دوستان موافق و مخالف خوبي دارد. بعنوان يك خواننده از دوستان مي خواهم كه اقدام به نقد مطالب كنند نه نقد كردن همديگر. به ما چه كه شماها باهم دعوا داريد؟ 0-   4+

آقای دکتر قلی نیا، بهزیستی خانه تکانی را با بر کناری افراد غیر متخصصی مانند جنابعالی عملا آغاز نموده است.  5-    2+

اینجانب از کارمندان بهزیستی میباشم آقای محترمی که به دلایل معلوم مجبور به ترک سازمان شده اید حداقل برای ما کارکنان بهزیستی نیت وقصد شما از نگرش این مطالب مشهود است استغفار کنید 5-  1+

آقای دکتر قلی نیا در عجبم که این همه تخصص را چگونه کسب کرده اید که راجع به همه جنبه های خدمت رسانی سازمان بهزیستی اظهار نظر می کنید. ظاهرا در رشته ترویج کشاورزی تخصص دارید. برنامه ریزی راهبردی ، آمار ،ارزیابی عملکرد ، سامانه های اطلاع رسانی و تعاملی ، مدیریت مشاکتی ،بهسازی نیروی انسانی ، مشتری مداری ،آینده پژوهی و ....... . شما در تمام موارد فوق متخصصید? 5-   0+

من با نظرات شما کاملا موافق هستم و حمایت می کنم امیدوارم همیشه موفق باشید و سازمان از نظرات عالی شما استفاده کند 0-  22+

سلام. همچین به این مدرک دکتر گیر دادین انگار همه عالم با رشته مربوطه شون دارن کار می کنن . بنظر من به کسی که به قول شما با مدرک غیر مرتبط داره اینطوری مشکلات تحلیل می کنه باید فرصت داد تا نظراتش رو پیاده کنه 0-   39+

واقعا خيلي تاسف انگيزه . من چند وقت پيش به طور اتفاقي با يك دختر تن فروش چت مي كردم . كه 17 سالش بود . گفتم چرا اين كارو مي كني . از وضع خانوادگيش گفت و بعدش گفت پدرش معتاده و بايد خرج خونه رو در بياره . بهش گفتم چرا نمي ري بهزيستي . گفت چند دفعه رفتم، اومدن يه كم پول دادن و رفتن. من بهشون گفتم برام شغل پيدا كنيد ولي اونها بي اعتنايي كردن و گفتند بودجه كمه و به هر حال اينجور موارد كم نيست 4-     63+

.........

 

نظر وبلاگ در خصوص مطالب فوق(وبلاگ قصد توهين يا هجمه بر هيچ فرد ، گروه و يا سازماني را نداشته و حق سازمان بهزيستي و هر ذي نفع ديگري براي ارسال جوابيه و ارايه هرگونه توضيح مستند با در نظر گيري قوانين و رعايت اصول اخلاقي محفوظ است):

 

شايد مقاله فوق را بتوان بنوعي اولين مقاله انتقادي با نقدي معقول و  منطقي- و بدور از جنجال طلبي سياسي در حوزه سازمان بهزيستي دانست. واقعيتي كه چند ماه پس از نگارش، واقعيت خود را بشكلي ملموس نشان داد. نكته جالب توجه در حاشيه اين مقاله و كامنت هاي ارسالي براي سايت بوده است. مسئله گويا آنقدر براي بعضي ها گران نشسته بود كه سفارشي ها را وارد ميدان كرده و بجاي نقد مقاله اقدام به نقد نويسنده نمودند. تا حدي كه انزجار ساير خوانندگان از اين فعاليت گروه اقليت سفارش شده در كامنت هايشان كاملا مشخص است.

ديگر نكته جالب توجه در اين مقاله نشر گسترده آن توسط ساير سايت ها نظير تابناك( با +2000 بازديد كننده)، فرارو، افكار نيوز و ده ها سايت تحليلي خبري معتبر بوده است.

نكته بعدي قابل ملاحظه در مقاله، رعايت متانت گفتار و دوري از برچسب زني بود كه در ابتدا و انتهاي مقاله بشكل تاكيدي توسط نويسنده بيان شده است.

بهزیستی و دولت تدبیر و امید...